[racchabanda] మోదకము, విశ్వముఖి, అర్ధసమ వృత్తము విశ్వమోదకము, శరషట్పది #mOdakamu, viSvamukhi, ardhasama vRttamu viSvamOdakamu, SarashaTpadi#

 

మోదకము, విశ్వముఖి, అర్ధసమ వృత్తము విశ్వమోదకము, శరషట్పది - 

మోదకము ఆధారము - ప్రాకృత పైంగలము, మందారమరంద (భామినీ) 
ఈ వృత్తము లఘ్వంతముగా నుండుట ఒక ప్రత్యేకత. 

విశ్వముఖీ ఆధారము - నాట్యశాస్త్రము (దోధక), ప్రాకృత పైంగలము (సారవతీ), హేమచంద్రుడు, జయకీర్తి (చిత్రగతి), వాగ్వల్లభ 

మోదకము - (భ)4 UII UII - UII UII
12 జగతి 3511 

మోదక మిత్తును - మోదము నిండఁగ 
శ్రీధరుఁ డీవెర - సేదను దీర్చర 
పేదను జూడర - వేదవిశారద 
శోధన షణ్ముఖ - సోదర యెందుకు - (1) 

నీరజ వక్త్రము - నీరజ నేత్రము 
నీరజ హస్తము - నీరజ పాదము 
నీరజ కంఠము - నీరజ వక్షము 
నీరజ మెల్లెడ - నీ రజమే గతి - (2)

విశ్వముఖీ - భ/భ - భ/గురు UII UII - UIIU
10 పంక్తి 439

నాదరి రా హర-నందనుఁడా 
హ్లాదము నీయర - హస్తిముఖా 
బాధలఁ బాపర - పాపహరా 
నాదవిహారి వి-నాయకుఁడా - (3) 

ఆసల గుఱ్ఱము - లందముగా 
భాసురమై మదిఁ - బర్విడఁగా 
నా సము లెవ్వరు - నాడికపై 
వాసవుఁ డైతిని - వాంఛలతో - (4)

అర్ధసమ వృత్తము విశ్వమోదక - 
బేసి పాదములు - మోదకము (భామినీ) 
సరి పాదములు - విశ్వముఖీ (దోధక, సార్వతీ, చిత్రగతి) 

పైన ఇవ్వబడిన మొదటి, మూడవ పద్యములతో ఈ అర్ధసమ వృత్తమును వ్రాద్దామా? 

మోదక మిత్తును - మోదము నిండఁగ 
నాదరి రా హర-నందనుఁడా 
శ్రీధరుఁ డీవెర - సేదను దీర్చర 
హ్లాదము నీయర - హస్తిముఖా - (5)

పేదను జూడర - వేదవిశారద 
బాధలఁ బాపర - పాపహరా 
శోధన షణ్ముఖ - సోదర యెందుకు 
నాదవిహారి వి-నాయకుఁడా - (6)

క్రింద ఈ విశ్వమోదకమునకు మఱి రెండు ఉదాహరణములు - 

ఈమధుమాసము - నేమని చెప్పుట 
ప్రేమకు రూపమొ - పెన్నిధియో 
శ్యామల వర్ణపు - యామిని యందము 
కామ రహస్యపు - గల్పికలో - (7)

పిల్లులఁ జూడఁగఁ - బిల్లల కిష్టము 
మెల్లఁగ క్షీరము - మ్రింగుఁగదా 
తెల్లని వెన్నెలఁ - దెల్లని పిల్లులు 
త్రుళ్లుచు నాడుచు - దొర్లెనుగా - (8) 

ఈ అర్ధసమ వృత్తమును సరిగా వ్రాసినప్పుడు అది శరషట్పది రూపమును కూడ ధరిస్తుంది.. 

పైన చూపిన (5) నుండి (7) వఱకు ఉదాహరణములు అన్నిటికి శరషట్పది లక్షణములు సరిపోతాయి. మోదకమునకు యతితోబాటు ప్రాసయతిని కూడ ఉంచడము ఇందులోని కిటుకు. క్రింద ఆ శర షట్పదులు - 

మోదక మిత్తును  
మోదము నిండఁగ 
నాదరి రా హర-నందనుఁడా 
శ్రీధరుఁ డీవెర  
సేదను దీర్చర 
హ్లాదము నీయర - హస్తిముఖా - (9)

పేదను జూడర  
వేదవిశారద 
బాధలఁ బాపర - పాపహరా 
శోధన షణ్ముఖ  
సోదర యెందుకు 
నాదవిహారి వి-నాయకుఁడా - (10)

ఈమధుమాసము  
నేమని చెప్పుట 
ప్రేమకు రూపమొ - పెన్నిధియో 
శ్యామల వర్ణపు  
యామిని యందము 
కామ రహస్యపు - గల్పికలో - (11)

పిల్లులఁ జూడఁగఁ  
బిల్లల కిష్టము 
మెల్లఁగ క్షీరము - మ్రింగుఁగదా 
తెల్లని వెన్నెలఁ  
దెల్లని పిల్లులు 
త్రుళ్లుచు నాడుచు - దొర్లెనుగా - (12) 

విధేయుడు - జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు
#
mOdakamu, viSvamukhi, ardhasama vRttamu viSvamOdakamu, SarashaTpadi - 

mOdakamu aadhAramu -prAkRta paiMgalamu, maMdAramaraMda (bhAminI) 
ee vRttamu laghvaMtamugA nuMDuTa oka pratyEkata. 

viSvamukhI aadhAramu - nATyaSAstramu (dOdhaka), prAkRta paiMgalamu (sAravatI), hEmachaMdruDu, jayakIrti (chitragati), vAgvallabha 

mOdakamu - (bha)4 #UII UII - UII UII#
12 jagati 3511 

mOdaka mittunu - mOdamu niMDa@Mga 
SrIdharu@M DIvera - sEdanu dIrchara 
pEdanu jUDara - vEdaviSArada 
SOdhana shaNmukha - sOdara yeMduku - (1) 

nIraja vaktramu - nIraja nEtramu 
nIraja hastamu - nIraja pAdamu 
nIraja kaMThamu - nIraja vaxamu 
nIraja melleDa - nI rajamE gati - (2)

viSvamukhI - bha/bha - bha/guru #UII UII - UIIU#
10 paMkti 439

nAdari rA hara-naMdanu@MDA 
hlAdamu nIyara - hastimukhA 
bAdhala@M bApara - pApaharA 
nAdavihAri vi-nAyaku@MDA - (3) 

aasala gu~r~ramu - laMdamugA 
bhAsuramai madi@M - barviDa@mgA 
nA samu levvaru - nADikapai 
vAsavu@M Daitini - vAMChalatO - (4)

ardhasama vRttamu viSvamOdaka - 
bEsi pAdamulu - mOdakamu (bhAminI) 
sari pAdamulu - viSvamukhI (dOdhaka, sArvatI, chitragati) 

paina ivvabaDina modaTi, mUDava padyamulatO ee ardhasama vRttamunu vrAddAmA? 

mOdaka mittunu - mOdamu niMDa@Mga 
nAdari rA hara-naMdanu@MDA 
SrIdharu@M DIvera - sEdanu dIrchara 
hlAdamu nIyara - hastimukhA - (5)

pEdanu jUDara - vEdaviSArada 
bAdhala@M bApara - pApaharA 
SOdhana shaNmukha - sOdara yeMduku 
nAdavihAri vi-nAyaku@MDA - (6)

kriMda ee viSvamOdakamunaku ma~ri reMDu udAharaNamulu - 

eemadhumAsamu - nEmani cheppuTa 
prEmaku rUpamo - pennidhiyO 
SyAmala varNapu - yAmini yaMdamu 
kAma rahasyapu - galpikalO - (7)

pillula@M jUDa@Mga@M - billala kishTamu 
mella@Mga xIramu - mriMgu@MgadA 
tellani vennela@M - dellani pillulu 
truLluchu nADuchu - dorlenugA - (8) 

ee ardhasama vRttamunu sarigA vrAsinappuDu adi SarashaTpadi rUpamunu kUDa dharistuMdi. 

paina chUpina (5) nuMDi (7) va~raku udAharaNamulu anniTiki SarashaTpadi laxaNamulu saripOtAyi. mOdakamunaku yatitObATu prAsayatini kUDa uMchaDamu iMdulOni kiTuku. kriMda aa Sara shaTpadulu - 

mOdaka mittunu  
mOdamu niMDa@Mga 
nAdari rA hara-naMdanu@MDA 
SrIdharu@M DIvera  
sEdanu dIrchara 
hlAdamu nIyara - hastimukhA - (9)

pEdanu jUDara  
vEdaviSArada 
bAdhala@M bApara - pApaharA 
SOdhana shaNmukha  
sOdara yeMduku 
nAdavihAri vi-nAyaku@MDA - (10)

eemadhumAsamu  
nEmani cheppuTa 
prEmaku rUpamo - pennidhiyO 
SyAmala varNapu  
yAmini yaMdamu 
kAma rahasyapu - galpikalO - (11)

pillula@M jUDa@Mga@M  
billala kishTamu 
mella@Mga xIramu - mriMgu@MgadA 
tellani vennela@M  
dellani pillulu 
truLluchu nADuchu - dorlenugA - (12) 

vidhEyuDu - jejjAla kRshNa mOhana rAvu
#

__._,_.___

Posted by: "J. K. Mohana Rao" <jkmrao@yahoo.com>
Reply via web post Reply to sender Reply to group Start a New Topic Messages in this topic (1)

Have you tried the highest rated email app?
With 4.5 stars in iTunes, the Yahoo Mail app is the highest rated email app on the market. What are you waiting for? Now you can access all your inboxes (Gmail, Outlook, AOL and more) in one place. Never delete an email again with 1000GB of free cloud storage.

To Post a message, send it to:   racchabanda@yahoogroups.com

To Unsubscribe, send a blank message to: racchabanda-unsubscribe@yahoogroups.com

.

__,_._,___

No comments: