[racchabanda] సారంగ, విశాలాంతిక, అర్ధసమ వృత్తము కామాంతిక, కుసుమ షట్పది #sAraMga, viSAlAMtika, ardhasama vRttamu kAmAMtika, kusuma shaTpadi#

 

సారంగ, విశాలాంతిక, అర్ధసమ వృత్తము కామాంతిక, కుసుమ షట్పది -  

సారంగ - నాలుగు త-గణములు 
ఆధారము - ప్రాకృతపైంగలము, హేమచంద్ర జయకీర్తులు 
నడక - ఖండగతి 
ఇతర నామములు - సారంగరూపకము, కామవతారము 

విశాలాంతిక - మూడు త-గణములు, ఒక గురువు
ఆధారము - వాగ్వల్లభ 
నడక - ఖండగతి 

సారంగ - త/త/త/త UUI UUI - UUI UUI
12 జగతి 2341

ప్రాణమ్ములో నుండు - ప్రాణమ్ము నీవందు 
గానమ్ములో నిండు - గానమ్ము నీవందు 
ధ్యానమ్ములోఁ జిందు - ధ్వానమ్ము నీవందు 
నేనాటి బంధమ్మొ - యీనాఁడు నీవిందు - (1)

లీలల్ వినోదమ్ము - లీలల్ ప్రమోదమ్ము 
చాలించు మాయాట - జాలమ్ము లీపూఁట 
నీలాలు నీవంటి - నేలన్ వెతన్ గంటి  
నాలించు మోనాథ - యాలించు మీగాథ - (2) 

విశాలాంతిక - త/త/త/గ UUI UUI - UUIU
10 పంక్తి 293

ప్రాణమ్ము నిల్పంగ - రావేలరా 
గానమ్ము గొంతందుఁ - గల్గించరా 
మౌనమ్ముఁ జాలించి - మాటాడరా 
యానంద పీయూష - మందించరా - (3) 

లీలల్ గనన్ రమ్ము - లీలామయా 
మాలల్ గొనన్ రమ్ము - మాలీ హరీ 
తేలించ రమ్మంటిఁ - దెప్పన్ ననున్ 
ఆలించి పాలించు - మాశీస్సుతో - (4) 

అర్ధసమ వృత్తము కామాంతిక - 
బేసి పాదములు - సారంగ (కామావతారము, సారంగరూపకము) 
సరి పాదములు - విశాలాంతిక 

పై ఉదాహరణములలో 1,3 మఱియు 2,4 పద్యములతో నిర్మించబడిన కామాంతిక అర్ధసమ వృత్తములు - 

ప్రాణమ్ములో నుండు - ప్రాణమ్ము నీవందుఁ 
బ్రాణమ్ము నిల్పంగ - రావేలరా 
గానమ్ములో నిండు - గానమ్ము నీవందు 
గానమ్ము గొంతందుఁ - గల్గించరా 
ధ్యానమ్ములోఁ జిందు - ధ్వానమ్ము నీవందు 
మౌనమ్ముఁ జాలించి - మాటాడరా 
యేనాటి బంధమ్మొ - యీనాఁడు నీవందు 
నానంద పీయూష - మందించరా - (5) 

లీలల్ వినోదమ్ము - లీలల్ ప్రమోదమ్ము 
లీలల్ గనన్ రమ్ము - లీలామయా 
చాలించు మాయాట - జాలమ్ము లీపూఁట 
మాలల్ గొనన్ రమ్ము - మాలీ హరీ 
నీలాలు నీవంటి - నేలన్ వెతన్ గంటిఁ  
దేలించ రమ్మంటిఁ - దెప్పన్ ననున్ 
ఆలించు మోనాథ - యాలించు మీగాథ 
ఆలించి పాలించు - మాశీస్సుతో - (6) 

మఱి రెండు ఉదాహరణములు - 

కామావతారమ్ము - గామాబ్ధిలోనుండి 
ప్రేమమ్ముతోఁ బుట్టె - శ్రీమంతమై 
నామానసమ్మందు - నామమ్ము నీదయ్యె 
వ్యోమమ్ము మ్రోఁగంగ - నో దేవి రా - (7) 

సారంగ రాగమ్ము - సారంగ వాద్యాన 
శ్రీరంగ మ్రోఁగింతు - శీఘ్రమ్ముగా 
సారంగమై వేగ - సారంగ నీచెంతఁ  
జేరంగ నేవత్తు - శ్రీదేవిగా - (8) 

సరియైన నియమములతో వ్రాసినప్పుడు ఈ కామాంతికలు కుసుమ షట్పదిగా మారుతాయి, పైన చూపిన 5-8 వఱకు పద్యములు కుసుమ షట్పదిగా - 

ప్రాణమ్ములో నుండు  
ప్రాణమ్ము నీవందుఁ 
బ్రాణమ్ము నిల్పంగ - రావేలరా 
గానమ్ములో నిండు  
గానమ్ము నీవందు 
గానమ్ము గొంతందుఁ - గల్గించరా - (9)

ధ్యానమ్ములోఁ జిందు  
ధ్వానమ్ము నీవందు 
మౌనమ్ముఁ జాలించి - మాటాడరా 
ఏనాటి బంధమ్మొ  
యీనాఁడు నీవందు 
నానంద పీయూష - మందించరా - (10) 

లీలల్ వినోదమ్ము  
లీలల్ ప్రమోదమ్ము 
లీలల్ గనన్ రమ్ము - లీలామయా 
చాలించు మాయాట  
జాలమ్ము లీపూఁట 
మాలల్ గొనన్ రమ్ము - మాలీ హరీ - (11)

నీలాలు నీవంటి  
నేలన్ వెతన్ గంటిఁ  
దేలించ రమ్మంటిఁ - దెప్పన్ ననున్ 
ఆలించు మోనాథ  
యాలించు మీగాథ 
ఆలించి పాలించు - మాశీస్సుతో - (12) 

కామావతారమ్ము  
గామాబ్ధిలోనుండి 
ప్రేమమ్ముతోఁ బుట్టె - శ్రీమంతమై 
నామానసమ్మందు  
నామమ్ము నీదయ్యె 
వ్యోమమ్ము మ్రోఁగంగ - నో దేవి రా - (13) 

సారంగ రాగమ్ము - 
సారంగ వాద్యాన 
శ్రీరంగ మ్రోఁగింతు - శీఘ్రమ్ముగా 
సారంగమై వేగ - 
సారంగ నీచెంతఁ  
జేరంగ నేవత్తు - శ్రీదేవిగా - (14) 

విధేయుడు - జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు
#
sAraMga, viSAlAMtika, ardhasama vRttamu kAmAMtika, kusuma shaTpadi -  

sAraMga - nAlugu ta-gaNamulu 
aadhAramu - prAkRtapaiMgalamu, hEmachaMdra jayakIrtulu 
naDaka - khaMDagati 
itara nAmamulu - sAraMgarUpakamu, kAmavatAramu 

viSAlAMtika - mUDu ta-gaNamulu, oka guruvu
aadhAramu - vAgvallabha 
naDaka - khaMDagati 

sAraMga - ta/ta/ta/ta #UUI UUI - UUI UUI#
12 jagati 2341

prANammulO nuMDu - prANammu nIvaMdu 
gAnammulO niMDu - gAnammu nIvaMdu 
dhyAnammulO@M jiMdu - dhvAnammu nIvaMdu 
nEnATi baMdhammo - yInA@MDu nIviMdu - (1)

lIlal vinOdammu - lIlal pramOdammu 
chAliMchu mAyATa - jAlammu lIpU@MTa 
nIlAlu nIvaMTi - nElan vetan gaMTi  
naaliMchu mOnAtha - yAliMchu mIgAtha - (2) 

viSAlAMtika - ta/ta/ta/ga #UUI UUI - UUIU#
10 paMkti 293

prANammu nilpaMga - rAvElarA 
gAnammu goMtaMdu@M - galgiMcharA 
maunammu@M jAliMchi - mATADarA 
yAnaMda pIyUsha - maMdiMcharA - (3) 

lIlal ganan rammu - lIlAmayA 
mAlal gonan rammu - mAlI harI 
tEliMcha rammaMTi@M - deppan nanun 
aaliMchi pAliMchu - mASIssutO - (4) 

ardhasama vRttamu kAmAMtika - 
bEsi pAdamulu - sAraMga (kAmAvatAramu, sAraMgarUpakamu) 
sari pAdamulu - viSAlAMtika 

pai udAharaNamulalO 1,3 ma~riyu 2,4 padyamulatO nirmiMchabaDina kAmAMtika ardhasama vRttamulu - 

prANammulO nuMDu - prANammu nIvaMdu@M 
brANammu nilpaMga - rAvElarA 
gAnammulO niMDu - gAnammu nIvaMdu 
gAnammu goMtaMdu@M - galgiMcharA 
dhyAnammulO@M jiMdu - dhvAnammu nIvaMdu 
maunammu@M jAliMchi - mATADarA 
yEnATi baMdhammo - yInA@MDu nIvaMdu 
nAnaMda pIyUsha - maMdiMcharA - (5) 

lIlal vinOdammu - lIlal pramOdammu 
lIlal ganan rammu - lIlAmayA 
chAliMchu mAyATa - jAlammu lIpU@MTa 
mAlal gonan rammu - mAlI harI 
nIlAlu nIvaMTi - nElan vetan gaMTi@M  
dEliMcha rammaMTi@M - deppan nanun 
aaliMchu mOnAtha - yAliMchu mIgAtha 
aaliMchi pAliMchu - mASIssutO - (6) 

ma~ri reMDu udAharaNamulu - 

kAmAvatArammu - gAmAbdhilOnuMDi 
prEmammutO@M buTTe - SrImaMtamai 
nAmAnasammaMdu - nAmammu nIdayye 
vyOmammu mrO@MgaMga - nO dEvi rA - (7) 

sAraMga rAgammu - sAraMga vAdyAna 
SrIraMga mrO@MgiMtu - SIghrammugA 
sAraMgamai vEga - sAraMga nIcheMta@M  
jEraMga nEvattu - SrIdEvigA - (8) 

sariyaina niyamamulatO vrAsinappuDu ee kAmAMtikalu kusuma shaTpadigA mArutAyi, paina chUpina 5-8 va~raku padyamulu kusuma shaTpadigA - 

prANammulO nuMDu  
prANammu nIvaMdu@M 
brANammu nilpaMga - rAvElarA 
gAnammulO niMDu  
gAnammu nIvaMdu 
gAnammu goMtaMdu@M - galgiMcharA - (9)

dhyAnammulO@M jiMdu  
dhvAnammu nIvaMdu 
maunammu@M jAliMchi - mATADarA 
EnATi baMdhammo  
yInA@MDu nIvaMdu 
nAnaMda pIyUsha - maMdiMcharA - (10) 

lIlal vinOdammu  
lIlal pramOdammu 
lIlal ganan rammu - lIlAmayA 
chAliMchu mAyATa  
jAlammu lIpU@MTa 
mAlal gonan rammu - mAlI harI - (11)

nIlAlu nIvaMTi  
nElan vetan gaMTi@M  
dEliMcha rammaMTi@M - deppan nanun 
aaliMchu mOnAtha  
yAliMchu mIgAtha 
aaliMchi pAliMchu - mASIssutO - (12) 

kAmAvatArammu  
gAmAbdhilOnuMDi 
prEmammutO@M buTTe - SrImaMtamai 
nAmAnasammaMdu  
nAmammu nIdayye 
vyOmammu mrO@MgaMga - nO dEvi rA - (13) 

sAraMga rAgammu - 
sAraMga vAdyAna 
SrIraMga mrO@MgiMtu - SIghrammugA 
sAraMgamai vEga - 
sAraMga nIcheMta@M  
jEraMga nEvattu - SrIdEvigA - (14) 

vidhEyuDu - jejjAla kRshNa mOhana rAvu
#

__._,_.___

Posted by: "J. K. Mohana Rao" <jkmrao@yahoo.com>
Reply via web post Reply to sender Reply to group Start a New Topic Messages in this topic (1)

Have you tried the highest rated email app?
With 4.5 stars in iTunes, the Yahoo Mail app is the highest rated email app on the market. What are you waiting for? Now you can access all your inboxes (Gmail, Outlook, AOL and more) in one place. Never delete an email again with 1000GB of free cloud storage.

To Post a message, send it to:   racchabanda@yahoogroups.com

To Unsubscribe, send a blank message to: racchabanda-unsubscribe@yahoogroups.com

.

__,_._,___

No comments: