[racchabanda] త్రిదశాంగనా, హంసికా #tridaSAMganA, haMsikA#

 

త్రిదశాంగనా, హంసికా - 

చంపకోత్పలమాలలో యతి స్థానమువద్ద ఉండే భ-గణమును తొలగిస్తే పూర్వోత్తర భాగముల లయ ఒకటిగా నుంటుంది. చంపకమాల గణములతో అట్టి వృత్తమును త్రిదశాంగనా (పట్వర్ధన్) లేక వసుప్రదమంజరి (వాగ్వల్లభ) అంటారు. ఉత్పలమాల గణములతో అట్టి వృత్తమును నేను హంసికా అని పిలిచినాను. క్రింద వాటికి ఉదాహరణములు - 

హంసికా - భ/ర/న/భ/ర/లగ, యతి (1, 10)  
UII UI UIII - UII UI UIU 
17 అత్యష్టి 44503

ఈమధుమాసమందు వని - నృత్యములాడెఁ దుమ్మెదల్ 
కోమలమైన కోకిలల - గొంతుకలందుఁ దేనియల్ 
ప్రేమము పొంగె డెందమునఁ - బ్రేయసి రమ్ము చూడఁగాఁ  
దామరసాయతాక్షి యిఁక - ధన్యుఁడ నౌదుఁ దథ్యమై 

ఇదియే ఒక ఉత్పలమాలగా 

ఈమధుమాసమందు వని - నెప్పుడు - నృత్యములాడెఁ దుమ్మెదల్ 
కోమలమైన కోకిలలఁ - గూరిమి - గొంతుకలందుఁ దేనియల్ 
ప్రేమము పొంగె డెందమునఁ - వేగమె - బ్రేయసి రమ్ము చూడఁగాఁ  
దామరసాయతాక్షి యిఁక - ధారుణి - ధన్యుఁడ నౌదుఁ దథ్యమై 

త్రిదశాంగనా లేక వసుపదమంజరీ - న/జ/భ/జ/జ/ర IIII UIU III - UII UIU IU
18 ధృతి 89008

కలలను గాంచి నా మనసు - కావ్యము వ్రాసె నందమై 
చలనము లేని శిల్పముగ - సారసనేత్ర యుండకే 
యలరుచునుండు పుష్పముగ - నాస్యముఁ జూపవేలకో 
కలలగు నిక్కమై మనసు - గాంచును స్వర్గదేహళిన్ 

ఇదియే ఒక చంపకమాలగా - 

కలలను గాంచి న మనసు - కమ్మని - కావ్యము వ్రాసె నందమై 
చలనము లేని శిల్పముగ - చల్లఁగ - సారసనేత్ర యుండకే 
యలరుచునుండు పుష్పముగ - నా మృదులాస్యముఁ జూపవేలకో 
కలలగు నిక్కమై మనసు - గంపిలి - కాంచును స్వర్గదేహళిన్ 

విధేయుడు - జెజ్జాల కృష్ణ మోహన రావు
#
tridaSAMganA, haMsikA - 

chaMpakOtpalamAlalO yati sthAnamuvadda uMDE bha-gaNamunu tolagistE pUrvOttara bhAgamula laya okaTigA nuMTuMdi. chaMpakamAla gaNamulatO aTTi vRttamunu tridaSAMganA (paTvardhan) lEka vasupradamaMjari (vAgvallabha) aMTAru. utpalamAla gaNamulatO aTTi vRttamunu nEnu haMsikA ani pilichinAnu. kriMda vATiki udAharaNamulu - 

haMsikA - bha/ra/na/bha/ra/laga, yati (1, 10)  
#UII UI UIII - UII UI UIU# 
17 atyashTi 44503

eemadhumAsamaMdu vani - nRtyamulADe@M dummedal 
kOmalamaina kOkilala - goMtukalaMdu@M dEniyal 
prEmamu poMge DeMdamuna@M - brEyasi rammu chUDa@MgA@M  
dAmarasAyatAxi yi@Mka - dhanyu@MDa naudu@M dathyamai 

idiyE oka utpalamAlagA 

eemadhumAsamaMdu vani - neppuDu - nRtyamulADe@M dummedal 
kOmalamaina kOkilala@M - gUrimi - goMtukalaMdu@M dEniyal 
prEmamu poMge DeMdamuna@M - vEgame - brEyasi rammu chUDa@MgA@M  
dAmarasAyatAxi yi@Mka - dhAruNi - dhanyu@MDa naudu@M dathyamai 

tridaSAMganA lEka vasupadamaMjarI - na/ja/bha/ja/ja/ra #IIII UIU III - UII UIU IU#
18 dhRti 89008

kalalanu gAMchi nA manasu - kAvyamu vrAse naMdamai 
chalanamu lEni Silpamuga - sArasanEtra yuMDakE 
yalaruchunuMDu pushpamuga - nAsyamu@M jUpavElakO 
kalalagu nikkamai manasu - gAMchunu svargadEhaLin 

idiyE oka chaMpakamAlagA - 

kalalanu gAMchi na manasu - kammani - kAvyamu vrAse naMdamai 
chalanamu lEni Silpamuga - challa@Mga - sArasanEtra yuMDakE 
yalaruchunuMDu pushpamuga - nA mRdulAsyamu@M jUpavElakO 
kalalagu nikkamai manasu - gaMpili - kAMchunu svargadEhaLin 

vidhEyuDu - jejjAla kRshNa mOhana rAvu
#

__._,_.___

Posted by: "J. K. Mohana Rao" <jkmrao@yahoo.com>
Reply via web post Reply to sender Reply to group Start a New Topic Messages in this topic (1)
To Post a message, send it to:   racchabanda@yahoogroups.com

To Unsubscribe, send a blank message to: racchabanda-unsubscribe@yahoogroups.com

SPONSORED LINKS
.

__,_._,___

No comments: